5 . گرسنگى و نياز به غذا عبد العظيم حسنى مىگويد : از امام جواد عليه السّلام پرسيدم چه زمانى براى مضطر مردار حلال مىشود ؟ از پدرانش نقل كرد كه كسانى به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گفتند : ما در سرزمينى هستيم كه دچار خشك‌سالى مىشويم ، چه وقت مردار بر ما حلال است ؟ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « ما لم تصطبحوا أو تغتبقوا أو تحتفئوا بقلا فشأنكم بهذا » . « 1 » در لسان العرب اين سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اين‌گونه معنا شده است : چون از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پرسيده شد چه زمانى مردار بر ما حلال است ؟ پاسخ داد : « آن‌گاه كه در بامداد و در شبانگاه شيرى نيابيد كه به آن بسنده كنيد و افزون بر نبود غذاى صبح و شام خوراكى گياهى براى خوردن نباشد كه با آن گرسنگىتان را فرو نشانيد ، ميته براى شما حلال است » . « 2 » و نيز در حديثى آمده است : هركه را لهو ( سرگرمىهاى مخالفان و طغيان‌هاى آن‌ها ) به مصرف اين محرّمات ( مردار ، خون و . . . ) مضطر سازد و پس از آنكه تقيّه بر طرف شد به طاعت خدا گردن نهد ، گناهى بر او نيست . « 3 » 6 . ضعف و قوام بدن در روايتى امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : خدا خوراكىهاى حرام را براى مضطر مباح كرده است و در هنگامى كه قوام بدن جز به مصرف آن‌ها پايدار نمىماند ، از انسان خواسته به اندازهء نياز ضرورى بدن - از خوراك‌هاى حرامى كه در دست‌رس است - بخورد ؛ و در اين زمان ، اين حرام‌ها را حلال كرده است . « 4 »

--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 388 . ( 2 ) . لسان العرب ، ج 2 ، ص 504 ( مادهء صبح ) . ( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 26 ، ص 234 . ( 4 ) . وسائل الشيعه ، ج 16 ، ص 310 .